ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಲೇಖನ: ಖಾಸಿಂ ಸಾಬ್, ಚಿಂತಕರು, ಬೆಂಗಳೂರು
ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಷಾ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಮುಸ್ಲಿಮರೂ ಉರ್ದು ಭಾಷಿಕರಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ, ಬ್ಯಾರಿ, ಕೊಂಕಣಿ, ತುಳು, ಮಲಯಾಳಂ, ಕೊಡವ, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವ ಬಹುಭಾಷಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯಗಳಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಒಂದೇ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.
ರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ವ್ಯಾಪಾರ, ಆಡಳಿತ, ರಾಜಕೀಯ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಕಲೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲ. ಉರ್ದುವನ್ನು ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿ ಕಲಿಯಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಬೇಕೇ ಎಂಬುದೇ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಬೇಕು.
ಶಾಲೆ ಕೇವಲ ಪಾಠಪುಸ್ತಕ ಕಲಿಯುವ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂವಹನದ ಮೊದಲ ವೇದಿಕೆ. ಮಕ್ಕಳ ಸ್ನೇಹ, ಭಾಷಾ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಿವು ಬಹುಪಾಲು ಶಾಲಾ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿಯೇ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಾದವೂ ಇದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆಹ್ವಾನ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ ಜೊತೆಗೆ ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೈಗೊಂಡ ಬಹುಭಾಷಾ ಕ್ರಮ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹವಾಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಉರ್ದು ಬಳಕೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳು ಅನಗತ್ಯ ವಿವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು ಎಂಬ ಟೀಕೆಯೂ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ.
ಜನರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ತಲುಪಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದ್ದರೆ, ಬಹುಭಾಷಾ ಬಳಕೆ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತದ ಲಕ್ಷಣವೇ ಹೊರತು ಅಪರಾಧವಲ್ಲ.
ಉರ್ದು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯೊಂದಿಗೂ ಆಳವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. “ಇಂಕಿಲಾಬ್ ಜಿಂದಾಬಾದ್”, “ಆಂಗ್ರೇಜೋನ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಛೋಡೋ” ಮೊದಲಾದ ಘೋಷಣೆಗಳು ಜನಮನಗಳನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿದವು. ಉರ್ದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಕಾವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಜನಚೇತನ ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದವು.
ಆದ್ದರಿಂದ ಉರ್ದುವನ್ನು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಅದರ ಇತಿಹಾಸದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನೇ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ಮಿಶ್ರಣ ಮತ್ತೊಂದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಭಾಷೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು, ಆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಜನರನ್ನೇ ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೋಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂವಹನದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಬೇಕು; ವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಬಾರದು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಭಾಗ-1: ಉರ್ದು ಭಾಷೆ ಯಾರದು…? ಧರ್ಮದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲ, ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂವಾದದ ಜೀವಂತ ಸೇತುವೆ!
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸಮತೋಲನದ ದಾರಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ-ಕನ್ನಡವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸುವುದು, ಉರ್ದು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪತ್ತಾಗಿ ಗೌರವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬಹುಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಕೋಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾಟುರ್ ಪುರಸಭೆಯ ನಾಮಫಲಕದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ತೀರ್ಪು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಸುಧಾಂಶು ಧುಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೆ. ವಿನೋದ್ ಚಂದ್ರನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪೀಠವು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶ ಹೀಗಿತ್ತು:
“ಭಾಷೆ ಧರ್ಮವಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೆ ಅದು ಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.”
ಭಾಷೆ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು; ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮದ ಸ್ವತ್ತು ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಜನರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದು ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಜನಸಂಪರ್ಕ ಸುಧಾರಿಸಲು ಪುರಸಭೆ ಉರ್ದು ಬಳಸಿರುವುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿ ಕಂಡಿದೆ.
2022ರ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ಮರಾಠಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭಾಷೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನೂ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಇದು “ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಡಳಿತ” (Inclusive Governance) ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ತತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಜನರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ತಲುಪಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ; ಭಾಷಾ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದಲ್ಲ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಉರ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆ. ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುವುದು ಬೇರೆ ಕಥೆ. ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಂತೆ ಉರ್ದುವೂ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆ. ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಜನರು ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದಾಗ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸಂಯುಕ್ತ ಪರಂಪರೆ ಅದು.
ಹೀಗಾಗಿ ಉರ್ದು, ಕನ್ನಡ, ಮರಾಠಿ, ತಮಿಳು, ಬಂಗಾಳಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷೆಯೂ ಭಾರತದ ಆತ್ಮದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಭಾಷೆಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಸಹಯಾತ್ರಿಗಳು.
ಕನ್ನಡದ ಗೌರವವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದೂ, ಉರ್ದು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವುದೂ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಒಂದೇ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳು.
ಭಾಷೆ ಗೋಡೆಯಾದರೆ ಸಮಾಜ ವಿಭಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆ ಸೇತುವೆಯಾದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ.
“ಉರ್ದು ಕೇವಲ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಭಾಷೆ” ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮೀರಿ, ಭಾಷೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ನೋಡುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ.
ಭಾಷೆ ಧರ್ಮವಲ್ಲ. ಅದು ಮಾನವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಾಡಿ. ಭಾರತದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯೇ ಅದರ ಶಕ್ತಿ. ಆ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿ.
