ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಪೆರಿಯಾರ್ ಕಂಡಂತೆ ಶಹೀದ್ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್.. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಮೊಳಗಿದ ಸಮಾನತೆಯ ಕನಸು!

ಖಾಸಿಂ ಸಾಬ್. ಎ., ಚಿಂತಕರು, ಬೆಂಗಳೂರು  

ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕೇವಲ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ರಾಜಕೀಯ ಹೋರಾಟವೆಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರೆ, ಅರ್ಧ ಇತಿಹಾಸ ಮಾತ್ರ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ, ತರ್ಕ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹುಡುಕಾಟ ಹಾಗೂ ಶೋಷಿತರಿಗೆ ಗೌರವಯುತ ಬದುಕಿನ ಬೇಡಿಕೆ-ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇದ್ದವು.

ಈ ವಿಶಾಲ ಭಾರತೀಯ ವಿಮೋಚನಾ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್, ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಇ.ವಿ.ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಪೆರಿಯಾರ್ ಅವರು ವಿಭಿನ್ನ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದರೂ, ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಆಳವಾದ ವೈಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು. ಅದು-ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯೂ ಆಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು.

1931ರ ಮಾರ್ಚ್ 23ರಂದು ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್, ರಾಜಗುರು ಮತ್ತು ಸುಖದೇವ್ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿತು. ಅದರ ನಂತರ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ‘ಜನತಾ’ ಪತ್ರಿಕೆಯ 1931ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 13ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ “Three Victims” ಎಂಬ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಈ ಸಂಪಾದಕೀಯದ ಮಹತ್ವವೆಂದರೆ, ಅವರು ಕೇವಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂತಾಪದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಮೂವರು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಹಿಂದೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಕೀಯದ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಒತ್ತಡವೂ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಅವರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು.

ಅಂದರೆ, ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಮರಣವನ್ನು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ರಾಜಕೀಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರು. ಇದು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿ. ಈ ಮೂಲಕ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಬರೆದಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರ ಶಹೀದ್‌ತನದ ಕುರಿತು ‘ಜನತಾ’ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಬರೆದಿರುವುದು ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅತಿರಂಜಿತಗೊಳಿಸದೆ ಓದಿದಾಗಲೇ ಈ ದಾಖಲೆಯ ನಿಜವಾದ ಮಹತ್ವ ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾರ್ ಅವರ ‘ಕುಡಿಯರಸು’ (Kudi Arasu) ಪತ್ರಿಕೆ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಚರ್ಚಿಸಿತು. 1931ರ ಮಾರ್ಚ್ 29ರಂದು ‘ಕುಡಿಯರಸು’ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾರ್ ಅವರು ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಮರಣದ ಕುರಿತು ಸಂಪಾದಕೀಯ ಬರೆದರು.

ಅದರಲ್ಲಿ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪ್ರಗತಿಪರ ವಿಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ತ್ಯಾಗವು ಜನರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಪೆರಿಯಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಕೇವಲ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಯುವಕನಲ್ಲ; ಧರ್ಮ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಟ್ಟಭದ್ರ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ತಾರ್ಕಿಕ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿಯೂ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕುಡಿಯರಸು’ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ “Why I Am an Atheist” ಬರಹದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಪೆರಿಯಾರ್ ಅವರ ತಾರ್ಕಿಕ-ನಾಸ್ತಿಕ ಚಳವಳಿಗೆ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ವೈಚಾರಿಕ ಬರಹಗಳು ಏಕೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಸಮಾಜವಾದಿ ಚಿಂತನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ವರ್ಗಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟವಿತ್ತು. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಚಿಂತನೆಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಸಮಾನ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವಗಳಿದ್ದವು. ಪೆರಿಯಾರ್ ಅವರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಚಳವಳಿಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ವಿರೋಧ, ತರ್ಕ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಗಳಿದ್ದವು.

ಈ ಮೂವರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಿಧಾನಗಳು ಒಂದೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಮಾಜವಾದದತ್ತ ಸಾಗಿದರು. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಕಾನೂನು, ಸಂವಿಧಾನ, ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಪೆರಿಯಾರ್ ಜನರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕತೆಯ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.

ಆದರೆ ಮೂವರ ಚಿಂತನೆಯ ನಡುವೆ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ-“ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯಾರಿಗೆ ಬಂತು?”

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಹ v/s ನೀಲಿ ಬಾವುಟ: ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ರನ್ನು ಹೈಜಾಕ್ ಮಾಡುವ ರಾಜಕಾರಣ..!
ಬ್ರಿಟಿಷರು ದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರೂ, ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ಜಾತಿಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣವೇ? ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರ ಭಾರತೀಯರ ಕೈಗೆ ಬಂದರೂ, ಬಡವರು, ಕಾರ್ಮಿಕರು, ದಲಿತರು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮತ್ತು ಇತರ ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅರ್ಥವೇನು?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಪೆರಿಯಾರ್ ಅವರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಬಾಂಬ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರ ವೈಚಾರಿಕತೆಯನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಯುವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕುರಿತು ಬರೆದಿದ್ದರು. ‘ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತಾ ಸಮಸ್ಯೆ’ ಎಂಬ ಅವರ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಅವಮಾನವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಚಿಂತನೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿಚಾರಾತ್ಮಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬಿಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಮಹತ್ತರ ಹೋರಾಟವೇ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಜಾತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೀನಾಯಗೊಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಮೂಲನೆ. ಅವರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರತ್ವ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಚಿಂತನೆಯ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು.

ಪೆರಿಯಾರ್ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ದಾಸ್ಯ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೇರುಗಳು ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ, ಆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಅವರು ಗಾಢವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಅಧಿಕಾರ ರಾಜಕೀಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮೋಚನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನಾಗಿಸಿದರು.

ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ತಾರ್ಕಿಕತೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ ಪೆರಿಯಾರ್ ಅವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಒಬ್ಬ ಯುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ. ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಜಾತಿಯ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ. ಒಬ್ಬ ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿ ಸಮಾನ ನಾಗರಿಕತ್ವದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನೆಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹೋರಾಡಿದರು.

ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಕನಸಿನ ಭಾರತ ಕೇವಲ ಧ್ವಜ ಬದಲಾದ ಭಾರತವಲ್ಲ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಭಾರತ ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಬದಲಾದ ಭಾರತವಲ್ಲ. ಪೆರಿಯಾರ್ ಅವರ ಭಾರತ ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಘೋಷಣೆಗಳ ಭಾರತವಲ್ಲ.

ಮೂವರ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಮನುಷ್ಯನ ಘನತೆಯೇ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.

ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ‘ಜನತಾ’ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಮತ್ತು ಪೆರಿಯಾರ್ ಅವರ ‘ಕುಡಿಯರಸು’ ಸಂಪಾದಕೀಯಗಳು ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಶಹೀದ್‌ತನವನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ವೈಚಾರಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿರುವುದು ಇತಿಹಾಸದ ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿ.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು 1947ರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಬಂದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಮಾನತೆ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹೋರಾಟವು ಇನ್ನೂ ನಿರಂತರವಾದ ಸಂಘರ್ಷದ ಯಾತ್ರೆಯಾಗಿದೆ.

ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಪೆರಿಯಾರ್-ಮೂರು ಬೇರೆ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೂ-ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಒಂದೇ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.

“ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ತಲುಪಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದು ನಿಜವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಲ್ಲವೇ?”

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತೆ ಮೊಳಗುತ್ತಿದೆ.

ಯಾರಿಗೆ ಬಂತು…? ಎಲ್ಲಿಗೆ ಬಂತು 47ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ…?

ಅಲ್ಲದೆ, ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳು “We The People of India” ಆಗಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ.