ಡಿ.ಸಿ.ಪ್ರಕಾಶ್, ಸಂಪಾದಕರು
ದೇಶದ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ವಿಚಾರ ಇದೀಗ ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಭೀರ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಸದಸ್ಯರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕುರಿತು ಇತರ ಇಬ್ಬರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸುಖಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಅವರು ಕಳೆದ 10 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 14 ಬಾರಿ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ Indian Express ವರದಿ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
14 ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳೇನು?
Indian Express ತನಿಖಾ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಮತದಾರರ ಹೆಸರು ಸೇರ್ಪಡೆ, ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು, Form-6 ಬದಲಾವಣೆ, ಮತದಾರರ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಅನುಮೋದನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು “ಅನಧಿಕೃತ” ಮತ್ತು “ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ” ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಒಂದೇ ದಿನ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಇದು ನಿಜವಾಗಿದ್ದರೆ, ದೇಶದ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಆಂತರಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುವುದು ಸಹಜ ಎಂಬುದು ವಿರೋಧಪಕ್ಷಗಳ ವಾದವಾಗಿದೆ.
“SIRನಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ?” – ವಿರೋಧಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ
SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದಲೇ ವಿರೋಧಪಕ್ಷಗಳು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಹೆಸರುಗಳು ಕರಡು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿರುವುದರಿಂದ, ಹೆಸರು ಕೈಬಿಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮತದಾರನಿಗೂ ತನ್ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಸುಲಭ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅವಕಾಶ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ವಿರೋಧಪಕ್ಷಗಳು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22ರಂದು ದೆಹಲಿ SIR ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ಕೆಲವು ಮತದಾರರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ನೋಟಿಸ್ಗಳು “almost mechanically” ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿ, ಮತದಾರರು WhatsApp ಅಥವಾ ಇ-ಮೇಲ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತಹ ಸುಲಭ ಮಾರ್ಗಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು.
ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ: “ವೋಟ್ ಚೋರಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೇಲಿನ ನೇರ ದಾಳಿ”
ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ “Vote Chori” ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23 ರಂದು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ, “Vote Chori” ಭಾರತೀಯ ಜನರ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೇಲಿನ ನೇರ ದಾಳಿ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ, ಬಿಜೆಪಿ, RSS ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಆರೋಪ: ಆಯೋಗದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲವೇ?
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿರೋಧಪಕ್ಷಗಳು, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿವೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರು ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದು, SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಿರೋಧಪಕ್ಷಗಳ ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೀಗಿದೆ:
ಮೂರು ಸದಸ್ಯರ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ಸ್ವರೂಪವೇನು? ಅವುಗಳನ್ನು ಏಕೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು? ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಉತ್ತರ ದೊರೆಯಬೇಕು ಎಂದು ವಿರೋಧಪಕ್ಷಗಳು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಆದರೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಈ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ಆಯೋಗದ ಪ್ರಕಾರ, ಸದಸ್ಯರು ಆಂತರಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ, ಪ್ರಶ್ನೆ, ಸಲಹೆ ಅಥವಾ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, SIR ಸೇರಿದಂತೆ ಆಯೋಗದ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮೂವರು ಆಯುಕ್ತರ ಅನುಮೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದಲೇ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಆಂತರಿಕ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮ ಆಯೋಗದ ನಿರ್ಧಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸಬಾರದು ಎಂದೂ ಆಯೋಗ ಹೇಳಿದೆ.
ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಭದ್ರತಾ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಸೇರ್ಪಡೆ ಅಥವಾ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ Electoral Registration Officers ಹಾಗೂ District Election Officers ಅವರಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
ಈಗ ಎದ್ದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ
ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೇಶದ ಮುಂದೆ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಒಂದೆಡೆ, ಇಬ್ಬರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು 10 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 14 ಬಾರಿ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಮಾಧ್ಯಮ ತನಿಖಾ ವರದಿ ಇದೆ.
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಈ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಆಂತರಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮೂವರು ಸದಸ್ಯರ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದಲೇ ಆಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಈಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆ “ಯಾರು ಸರಿ?” ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಆ 14 ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿ, SIRಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಷ್ಟು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕೇ? ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಮಹತ್ವ
ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹೆಸರು ಕೇವಲ ಒಂದು ದಾಖಲೆ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಒಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಚುನಾವಣಾ ಹಕ್ಕಿನೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ SIR ಮೂಲಕ ಅನರ್ಹ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಅರ್ಹ ಮತದಾರರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು – ಎರಡೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ, ಮೇಲ್ಮನವಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಾಖಲೀಕರಣ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22ರ ದೆಹಲಿ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕಳವಳವೂ ಇದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ.
