ಡಿ.ಸಿ.ಪ್ರಕಾಶ್, ಸಂಪಾದಕರು
ಸಾರಾಂಶ
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ 5% ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿರುವ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಇದನ್ನು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ವಿರೋಧಿಗಳು ಇದನ್ನು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವಿರೋಧಿ ಹಾಗೂ ಹಿಂದುತ್ವ ರಾಜಕೀಯದ ಭಾಗವೆಂದು ಆರೋಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಂಜಾನ್ ಮುನ್ನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಸಂವೇದನಾತ್ಮಕ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಮುಂದಿನ ಹಾದಿ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ನಡುವೆ ತೂಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಘಟನೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು.
5% ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ತೆರೆ
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ 5% ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿರುವ ನಿರ್ಧಾರ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಈ ಮೀಸಲಾತಿ ಇದೀಗ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ವಾದ ಪ್ರಕಾರ ಇದು “ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ”, ಆದರೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಇದನ್ನು “ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವಿರೋಧಿ ರಾಜಕೀಯ ಹೆಜ್ಜೆ” ಎಂದು ಟೀಕಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಮೀಸಲಾತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು?
2014ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ಎನ್ಸಿಪಿ ಸರ್ಕಾರವು ಮರಾಠ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ 16% ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ 5% ಮೀಸಲಾತಿ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗ (SEBC) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಈ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಸವಾಲು ಎದುರಿಸಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಂತರ ತಡೆ, ಕಾನೂನು ಗೊಂದಲ ಹಾಗೂ 50% ಮೀಸಲಾತಿ ಮಿತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಈ ನೀತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು.
ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರಣಗಳು ಏನು?
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳುವಂತೆ, ಧರ್ಮ ಆಧಾರಿತ ಮೀಸಲಾತಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಬಹುದು. ಮೀಸಲಾತಿ “ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿಂದುಳಿತ” ಆಧಾರವಾಗಿರಬೇಕು, ಧರ್ಮ ಆಧಾರವಾಗಿರಬಾರದು ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ತರ್ಕ. ಈಗಾಗಲೇ ಜಾರಿಗೆ ಬರದ, ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿದ್ದ ನೀತಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಕ್ರಮವೇ ಇದು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.
ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಆರೋಪಗಳು
ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಐಡಿಯಾಲಜಿಕಲ್ ನಿರ್ಧಾರ. ಹಿಂದುತ್ವ ರಾಜಕೀಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಇದು ಎಂದು ಅವರು ಆರೋಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಮತದಾರ ಧ್ರುವೀಕರಣದ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಮಾತುಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.
ರಂಜಾನ್ ಮುನ್ನ ನಿರ್ಧಾರ – ಸಂವೇದನಾತ್ಮಕ ರಾಜಕೀಯವೇ?
ಈ ನಿರ್ಧಾರ ರಂಜಾನ್ ಅವಧಿಯ ಮುನ್ನ ಹೊರಬಂದಿರುವುದು ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಾವೇರಿಸಿದೆ. ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಇದು “ಸಮಯದ ರಾಜಕೀಯ”. ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ವಾದ ಪ್ರಕಾರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಬ್ಬಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ ಇಲ್ಲ.
ಮುಸ್ಲಿಮರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ನಡೆ
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿವೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲ ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರು ಬೀದಿ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೂ ಸಿದ್ಧತೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ – ಈ ಹೋರಾಟ ಕಾನೂನು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆಯೇ? ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡದ ಮೂಲಕವೇ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ ನೇರವಾಗಿ ಧರ್ಮ ಆಧಾರಿತ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ “ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಿಂದುಳಿತ” ಆಧಾರವಾಗಿ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಬಹುದು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಕೆಲವು ಉಪವರ್ಗಗಳನ್ನು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಟ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ 50% ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಮಿತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಾನೂನು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಮರಳಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳು
ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯ ಮರಳಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಪಡೆಯಲು ಕೆಲ ಮಾರ್ಗಗಳು ಇದ್ದೇ ಇವೆ. ಧರ್ಮ ಆಧಾರವಲ್ಲ, ಉಪವರ್ಗ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿತ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ದಾರಿ. OBC ಒಳಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ, ಹೊಸ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಆಧಾರ ಮತ್ತು ಕೋರ್ಟ್ ಹೋರಾಟ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಉಳಿದಿರುವ ಕಾನೂನು ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿವೆ.
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮೀಸಲಾತಿ ರದ್ದು – ಇದು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಡತ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಕಾನೂನು, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಐಡಿಯಾಲಜಿಯ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಆಗಿದೆ. ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಹಳೆಯ ಚರ್ಚೆಗೆ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ತಿರುವು ನೀಡಿದಂತಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕೋರ್ಟ್ ಹೋರಾಟವಾಗಬಹುದೇ? ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಅಜೆಂಡಾವಾಗಬಹುದೇ? ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಈ ಹೆಜ್ಜೆ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಮಾದರಿಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ? – ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಕಾದು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೇ.
